ROTA OPTİMİZASYONU YAPARKEN KAÇINILMASI GEREKEN 7 HATA
Aşağıda rota optimizasyonunu yaparken sıkça karşılaştığımız ve mutlaka kaçınılması gereken yedi önemli hatayı söylüyorum.
1. GERÇEKÇİ OLMAYAN TESLİM SÜRELERİNİ BELİRLEMEK
Rota planlamasında yapılan en en yaygın hatalardan biri, sağdaki gerçek koşulları dikkate almayıp teslimat ya da ziyaret süreleri tanımlamaktadır.Haritanın üzerindeki teorik olan mesafeler çoğu zaman trafiğin sıkışıklığı, yol çalışmalarını, havanın koşulları, araç kapasitesi ve müşteri adresinin erişebilirliğini yani bu gibi faktörleri yansıtmaz. Bu durum hem gecikmelere hem de personelin aşırı iş yüklenmesine de yol açar. Bu planlamada kullanılan sürelerin gerçek olan saha verileri ile güncellenmesi ve hatta dönemsel hafta içi hafta sonu sabah akşam olarak farklılaşması sağlanır. Trafiğin ve hava durumu aynı zamanda ani değişiklikleri hesaba katılmaz gecikmeler ve yakıt israfı olur. Trafik aynı zamanda hava ve yol durumu gibi değişkenler hesaba katılmamıştır. Etkisi de gecikmelere ve müşterinin memnuniyetinde düşüşe yol açmıştır. Çözüm ise canlı trafik ve dinamik bir rota güncellemeleri sürekli devam ettirilmelidir.
2. ARAÇLARIN VE SÜRÜCÜLERİN ÖZELLİKLERİNİ GÖZARDI ETMEK
Her arabanın yakıt tüketimi, taşıma kapasitesi ve manevra kabiliyeti gibi hız limiti farkı olabilir. Aynı zamanda sürücüler de bölgenin bilgisi, deneyim düzeyi aynı zamanda çalışma saatleri açısından birbirinden ayrılmaktadır. Bu gibi farklılıklar dikkate alınmazsa rota planlaması sahada hem verimsiz hem de çoğu zaman uygulanmaz hale gelir. Örnek verecek olursak büyük bir aracın dar sokaklara yönlendirilmesi ya da yeni bir sürücü için karmaşık bir bölgeye atanması operasyonu da zora sokabilir. Bu yüzden planlama yapıldığı zaman araç ve sürücü profili mutlaka sisteme girilmelidir.
3. YÜKÜN DAĞILIMINI YALNIZCA MESAFEYE GÖRE PLANLAMAK
Bazı işletme sahipleri maliyet kaygısıyla rotalarını sadece en kısa olan mesafeye göre oluşturmak. Aslında taşınan ürünün türü örneğin bu kırılgan malzeme, soğuk zincir gerektiren bir ürün, ya da tehlikeli madde , yükleme ve boşaltım süreleri teslimat önceliği ve depo gibi yerleşim kriterlere sahip hesaba katılmadığında ciddi verimsizlik doğmaktadır.
4. ARAÇLARIN KAPASİTESİNİ DOĞRU HESAPLAMAMAK
Her aracın ağırlığı hacmi ve ürün tipi açısından belirli bir sınırları bulunur. Tüm ürünleri araca sığacağını Varsaymak ya da yoğun dönemlerde kapasiteyi az da olsa manuel olarak hesaplarken hata yapılmaktadır. Kritik olmasının sebebi ek sefer ihtiyacı ortaya çıkmaktadır. Araçlar daha fazla yakıt tüketir aynı zamanda yıpranır. Ürünlerin hasar payı da artar. Fazla yükleme legal bir risk yaratır. Hacimleri ve ağırlıklarının kısıtları dikkate alınmamıştır. Örneğin bir mobilya dağıtım firması, büyük hacimli ürünlerin ölçülerini hesaba katmadan da bir araca 13 teslimat planlamıştır. Ürünlerin yarısı sığmadığından dolayı ikinci sevkiyat yapılır yani maliyet ikiye katlanmış olur. Çözüm odaklı olunursa boyutu ağırlığı ve istiflenebilirlik özelliği değerleri sisteme doğru girilmelidir. rota optimizasyonunda 3D yerleşimi simülasyonu kullanılması ideal bir şeydir. Araçların hacimlerini ve ağırlık kısıtları göz ardı edildiği taktirde ürünlerin sığmaması aynı zamanda ek sefer ve maliyet artışı bir sorun haline gelir.
5. SÜRÜCÜLERİN KISITLARINI YOK SAYMAK
Her sürücünün çalışma saatleri, hız alışkanlığını, tecrübesini ve bölge hakimiyeti aynı zamanda molaları farklıdır. Tüm sürücüler aynı şekilde performans göstereceğinden dolayı yani bu var sayılarak tek tip rota planlanırken. Kritik olmasının nedeni fazla mesainin maliyeti yükselir. Aynı zamanda otomatik rota planı ile saha gerçekleri arasında kopukluk olmaktadır. Kritik olmasının bir nedeni daha iş güvenliği riskleri çokça artmaktadır.
Yeni işe başlayan bir sürücü için şehir merkezine hakim olmaması ve normalde 7 saatte tamamlaması gereken rota en az 10 saatte bitmektedir. Planlayan ekip bu farkı hesaba katmadığı için ertesi gün de Teslimatlar aksamaktadır. Çözüm olarak sürücü profilleri sisteme işlenmelidir. Arama müdürler olarak mola süreleri çalışma saati sınırları sürüş davranışları hesaba katılmalıdır. Sorun tüm sürücüler aynı hız ve tecrübeye sahip değildir. Sürücülerin böyle olması için onların pratikle rotayı öğrenmesi daha da kolaylaşır.
6. TEK ÖLÇÜTE ODAKLANIYOR OLMAK
Sadece mesafe ve sadece süredir. Rota optimizasyonu çok değişkenli olduğu için tek bir süreye bağlı kalmak karar kalitesini düşürür. Hata payı yalnızca en kısa mesafe veya en kısa süre odaklı planlama yapmaktır. Neden kritiktir sadece mesafeye odaklanmak müşteri zaman pencereleri açısından çiğnenmiş olur. Sadece süreye odaklanmak ise araç kapasitesini ihmal etmiş olur. En hızlı rota için yakıt tüketimi artırılabilir. En kısa rota da ise trafik yoğunluğu olabilir. Örneğin Bir kargo firmasının sisteminde en kısa mesafe filtresi de seçilebilir. Navigasyon sürücüyü dar sokaklara yönlendirdiği için teslimatlar gecikir ve araç sıkışır hale gelir. Çözüm odaklı olunursa, çok kriterli optimizasyon kullanılmalıdır yani, sürücü profili açısından, müşteri zaman penceresi açısından, yakıttan, süreden, mesafeden önlenilmiş olunmaktadır. Çok değişkenli bir yapı tek hesaplanmaktadır.
7. VERİ KİRLİLİĞİ
Rota planlamasının en temelinde doğru veri bulunmaktadır. Yani yanlış veri demek yanlış rota demektir. hata olarak da yanlış müşterilerin adresleri, güncel olmayan teslimat süreleri, eksik stok veya sipariş bilgisi gibi ve yanlış koordinatlar hatadır. Kritik olmasının nedeni operasyon her güncellemede manuel bir müdahaleye ihtiyaç duymaktadır. Teslimatlar gecikme zorunda kalır veya iptal olur. Rota yazılımı doğru bir karar üretemez. Rota planlamasında yanlış veri oldukça sıkıntılı bir iştir verilerin her zaman yeni ve taze olması gerekir.
Örneğin bir teknik servisin firmasının müşteri adres listesindeki eski mahallelerin numaraları bulunmaktadır. Eğer saha ekibi sürekli yanlış lokasyona yönlendirilir ve yanlış iş başına ortalama süre çok daha artar. Çözüm odaklı düşünülürse, adres doğrulama ve otomatik olarak coğrafi kodlama araçları kullanılmalıdır ve düzenli veri temizliği yapılmalıdır. Rota yazılımı sürekli entegre olmalıdır. Bir çok işletme rota optimizasyon sistemini kullansa da kararlarını hala manuel deneye göre vermektedir. Performans raporları düzenli bir şekilde analiz edilmeli aynı zamanda kurum kültürü veriye dayalı karar alınmaya yönlendirilmektedir. rota planlamada, doğru yapıldığı taktirde operasyonların verimliliği %30- 40 oranında artabilir. Ancak bu süre zarfında yukarıda sıralanan hataları yapmak, en gelişmiş bir yazılımı bile etkisiz hale getirmeyi sağlar. Gerçek zamanlı veri kullanımı ise sürücü ve müşteri kısıtlarının doğru işlenmesi odaklı ve kapasite yönetimi veriye dayalı karar verme kültürü bir de sürdürülebilir bir optimizasyonu en temel hedefini oluşturur.
